W 2024 roku CERT Polska odebrał ponad 600 tysięcy zgłoszeń dotyczących cyberzagrożeń. To wzrost o 62% rok do roku. Z tego ponad 100 tysięcy potwierdzonych incydentów – średnio 300 dziennie. A w 2025 było jeszcze gorzej: liczba incydentów skoczyła do 260 tysięcy, czyli wzrost o 152%.
Większość z nich to oszustwa. A jedną z najszybciej rosnących kategorii jest oszustwo na pracownika banku – znane też jako vishing, czyli voice phishing. Schemat, w którym ktoś dzwoni, podaje się za bankowca i kończy z twoimi pieniędzmi na koncie gdzieś w Mołdawii.
Dobra wiadomość: można się nauczyć rozpoznawać te telefony w pierwszych 30 sekundach. W tym artykule pokazuję:
- Jak dokładnie działa ten schemat (z naszym 40-minutowym nagraniem realnej rozmowy z oszustami)
- 7 sygnałów ostrzegawczych, które natychmiast zdradzają oszusta
- Co konkretnie robić, gdy taki telefon przychodzi
- Co zrobić, jeśli już dałeś dane – plan na pierwsze 30 minut, 24 godziny i 7 dni
- Dlaczego firmy są szczególnie narażone i jak chronić pracowników
Zaczynajmy.
Czym jest oszustwo na pracownika banku?
Oszustwo na pracownika banku (czasem też: oszustwo “na bezpieczeństwo banku”, “fałszywy konsultant banku”) to schemat, w którym przestępca dzwoni do ofiary, podaje się za pracownika działu bezpieczeństwa banku i informuje o rzekomym ataku na konto. Pod pozorem “ratowania środków” wyciąga dane logowania, kody BLIK lub nakłania ofiarę do przelewu na “konto techniczne”.
Fachowo nazywa się to vishingiem – od voice phishing. To wariant socjotechniki, w którym narzędziem ataku jest rozmowa telefoniczna zamiast e-maila czy SMS-a.
Dlaczego ten schemat tak dobrze działa?
Z raportu “Bezpieczeństwo Cyfrowe Polaków 2024” wynika, że tylko 59,5% Polaków weryfikuje rozmówcę zanim poda mu dane. A 16% przyznało, że poddało się presji do szybkiego działania w sytuacji oszustwa. Oszuści to wiedzą i dlatego cały schemat jest zbudowany wokół jednej rzeczy: nie dać ci czasu na myślenie.
CERT Polska wskazuje, że w ostatnich latach cyberprzestępcy odchodzą od metod technicznych na rzecz socjotechniki. Powód jest prosty – łatwiej oszukać człowieka niż system bankowy.
Skąd oszust ma twój numer?
Trzy główne źródła:
- Wycieki bazodanowe – numery telefonów wyciekają regularnie z portali e-commerce, serwisów społecznościowych, ankiet online. W 2024 r. CERT Polska wpisał 244 tys. szkodliwych domen na Listę Ostrzeżeń, z których wiele służyło właśnie do wyłudzania danych.
- OSINT z mediów społecznościowych – Facebook, LinkedIn, Allegro – wszędzie zostawiamy ślady, w tym numery telefonów.
- Losowe generatory – oszuści dzwonią do tysięcy numerów dziennie. Wystarczy, że trafią na osobę, która podniesie słuchawkę w odpowiednim momencie.
💡 Pamiętaj: numer telefonu, który widzisz na ekranie, nie jest dowodem tożsamości dzwoniącego. Spoofing telefoniczny pozwala podszyć się pod dowolny numer – nawet pod oficjalną infolinię twojego banku. To dlatego “wiarygodny” numer banku na ekranie nic nie znaczy.
Posłuchaj, jak taka rozmowa wygląda
Zanim przejdziemy do rozpoznawania oszustów, warto usłyszeć prawdziwą rozmowę od początku do końca. Poniżej znajdziesz nasze 40-minutowe nagranie, w którym 40 minut prowokujemy oszustów. Słychać każdy chwyt manipulacyjny: budowanie paniki, fałszywą weryfikację, próby wyciągnięcia kodów. To nie jest reżyserowany materiał – to autentyczna rozmowa z osobą, która próbowała wyłudzić pieniądze.
Słyszałeś, jak miły i przekonujący potrafi być oszust? Dlatego sama nieufność nie wystarczy – trzeba znać konkretne sygnały, które zdradzają oszustwo. Zaraz je omówimy.
Jak działa oszustwo na pracownika banku – 4 etapy schematu
Każda taka rozmowa przebiega według podobnego scenariusza. Cały schemat zajmuje 15–40 minut – tyle, ile trzeba, żeby wyprowadzić środki, zanim ofiara się zorientuje. Oto co dokładnie się dzieje.
Etap 1 – Pierwszy kontakt i wzbudzenie paniki
Telefon dzwoni. Numer wygląda jak oficjalny banku (spoofing). Po drugiej stronie kulturalny głos:
“Dzień dobry, dzwonię z działu bezpieczeństwa banku XYZ. Wykryliśmy nieautoryzowane logowanie do pana konta z Bukaresztu. Czy logował się pan dzisiaj z zagranicy?”
Mózg ofiary: STOP. Włamanie. Działać szybko. Adrenalina skacze, krytyczne myślenie zostaje wyłączone. To nie przypadek – oszust został wyszkolony, żeby właśnie ten efekt wywołać w pierwszych 30 sekundach rozmowy.
W naszym filmie ten etap to pierwsze 4–5 minut. Słychać klasyczny scenariusz: pilna sprawa, “atak na konto”, “musimy działać natychmiast”.
Etap 2 – Budowanie zaufania i pozornej weryfikacji
Ofiara jest już w panice, ale gdzieś z tyłu głowy ma “a może to oszust?”. Oszust to przewiduje i przechodzi do fałszywej weryfikacji:
“Żeby pan się upewnił, że jestem prawdziwym pracownikiem banku, podam panu pana dane. Imię: Jan, nazwisko: Kowalski, zameldowany pan w Krakowie, ulica X. Zgadza się?”
Skąd oszust to wie? Z wycieków bazodanowych, z social mediów, czasem z ksero dowodu, który ofiara wrzuciła kiedyś na portal ogłoszeniowy. Te dane nie są dowodem autentyczności – są dostępne w ciemnej sieci za 50 zł.
Ofiara: “Faktycznie, on naprawdę jest z banku!”. Zaufanie zbudowane. Można przejść do dalszej części.
Etap 3 – “Zabezpieczenie” konta
Tu zaczyna się drenaż. Oszust mówi:
“Musimy natychmiast przenieść pana środki na konto techniczne banku, zanim atakujący spróbuje ponownie. Za chwilę połączę pana z technikiem, który zainstaluje na pana komputerze program zabezpieczający.”
Program zabezpieczający to AnyDesk, TeamViewer albo QuickSupport – legalne narzędzia zdalnego dostępu, które oszust wykorzystuje, żeby przejąć kontrolę nad twoim ekranem. Z tego momentu widzi wszystko, co wpisujesz, łącznie z hasłem do bankowości.
Alternatywny wariant: oszust prosi o kod BLIK lub kod SMS “do autoryzacji przeniesienia środków”. Każdy taki kod = jedna nieautoryzowana transakcja.
Etap 4 – Drenaż konta
Mając dostęp do bankowości albo kody BLIK, oszust w ciągu kilku minut wykonuje serię przelewów na konta-słupki, często za granicą. Każdy kolejny BLIK to kolejna transakcja. Ofiara siedzi przed komputerem, “pomaga technikowi” i nie wie, że właśnie traci dorobek życia.
Gdy konto jest wyczyszczone, oszust się rozłącza. Ofiara dzwoni do prawdziwego banku dopiero godzinę później – wtedy pieniądze są już zwykle nie do odzyskania.
⚠️ Cały schemat zajmuje 15–40 minut. W tym czasie ofiara często traci dorobek życia. Dlatego presja czasu jest tak ważna dla oszustów – nie dają ci chwili na weryfikację.
7 sygnałów ostrzegawczych – tak rozpoznasz oszusta z banku
To najważniejsza sekcja artykułu. Naucz się tej siódemki na pamięć i przekaż dalej – zwłaszcza rodzicom, dziadkom, mniej obeznanym znajomym. Każdy z tych sygnałów występujący samodzielnie jest podejrzany. Dwa lub więcej naraz – to na 99% oszustwo.
🚨 1. Presja czasu i panika
“Pan musi działać teraz, w przeciwnym razie środki przepadną.”
Bank nigdy nie naciska na natychmiastowe działania finansowe przez telefon. Jeśli słyszysz “musimy to zrobić w ciągu 5 minut” – rozłącz się.
📞 2. Numer telefonu wygląda jak oficjalny banku
Spoofing pozwala oszustowi wyświetlić dowolny numer na twoim ekranie – łącznie z numerem twojego banku. To dlatego nie wolno polegać na identyfikatorze rozmówcy. Numer na ekranie to nie dowód tożsamości.
🔢 3. Prośba o kod SMS, BLIK lub hasło
To jest absolutna granica. Bank NIGDY nie prosi telefonicznie o kod SMS, BLIK ani hasło do bankowości. Punkt. Koniec dyskusji. Każda taka prośba = oszustwo.
💻 4. Prośba o instalację programu (AnyDesk, TeamViewer, QuickSupport)
Bank nie potrzebuje zdalnego dostępu do twojego komputera, żeby cię zabezpieczyć. Jeśli ktoś prosi o instalację jakiegokolwiek programu – rozłącz się. To samo dotyczy próśb o “kliknięcie w link, który zaraz wyślę SMS-em”.
💸 5. Polecenie “przeniesienia środków na konto techniczne”
Takie konta nie istnieją. Bank zabezpiecza środki na twoim własnym koncie poprzez wewnętrzne procedury – nigdy nie przelewa pieniędzy gdziekolwiek. Każda prośba o przelew = oszustwo.
🤐 6. “Nie informuj nikogo o tej rozmowie”
“Proszę nikogo nie informować, prowadzimy poufne dochodzenie.” To klasyk. Oszust wie, że gdy zadzwonisz do dziecka albo wnuka, ten szybko zorientuje się, że to oszustwo. Każda prośba o dyskrecję = oszustwo.
🎯 7. Znajomość niektórych twoich danych osobowych
“Skoro znam twoje imię i adres, to muszę być z banku.” Niestety nie. Te dane są dostępne w licznych wyciekach bazodanowych. Sama znajomość imienia, nazwiska, części adresu czy daty urodzenia nie stanowi dowodu autentyczności.
Złota zasada bezpieczeństwa: Jeśli choć JEDEN z tych 7 sygnałów występuje – natychmiast się rozłącz. Nie tłumacz się, nie kończ uprzejmie. Po prostu odłóż słuchawkę. To nie jest niegrzeczne – to mądre.
Co robić, gdy dzwoni “konsultant banku” – protokół 5 kroków
Ostrzeżenia to za mało. Potrzebny jest konkretny plan działania. Oto on.
Krok 1: Rozłącz się – bez tłumaczenia. “Dziękuję, oddzwonię” wystarczy. Albo nawet bez tego – po prostu naciśnij rozłącz. Nie musisz być uprzejmy wobec oszusta.
Krok 2: Odczekaj 60 sekund. Stara sztuczka oszustów: nie rozłączają linii ze swojej strony. Gdy ty próbujesz “oddzwonić do banku”, w rzeczywistości nadal słyszysz oszusta, który teraz udaje konsultanta z prawdziwego banku. Zawsze odczekaj minutę albo lepiej – zadzwoń z drugiego telefonu.
Krok 3: Zadzwoń osobiście na infolinię banku Numer z odwrotu twojej karty bankomatowej lub z oficjalnej strony banku. Nigdy na ten, który podał dzwoniący, ani ten z SMS-a, ani ten z e-maila.
Krok 4: Zapytaj wprost. “Czy ktoś z waszego działu bezpieczeństwa dzwonił do mnie w sprawie podejrzanego logowania?” Konsultant sprawdzi to w systemie i powie ci prawdę.
Krok 5: Zgłoś próbę oszustwa.
- CERT Polska: incydent.cert.pl (zajmie ci to 5 minut)
- Policja: numer 112 lub osobiście na komisariat
- Twój bank: poinformuj o incydencie przez infolinię
Każde zgłoszenie zwiększa szansę, że ktoś inny nie da się nabrać. CERT Polska na podstawie zgłoszeń tworzy wzorce, które potem operatorzy wykorzystują do blokowania połączeń. W 2025 roku zablokowali 1,9 mln fałszywych wiadomości dzięki zgłoszeniom użytkowników.
Co zrobić, jeśli już dałeś dane oszustowi? Plan na pierwsze 30 minut, 24 godziny i 7 dni
Jeśli czytasz to po fakcie – nie panikuj, ale działaj szybko. Każda minuta ma znaczenie.
KROK 1 – Pierwsze 30 minut – akcje natychmiastowe
- Zadzwoń na infolinię banku (z drugiego telefonu, jeśli to możliwe) i zgłoś incydent. Bank natychmiast zablokuje konto i karty.
- Zmień hasło do bankowości – najlepiej z innego urządzenia (telefon zamiast komputera, jeśli na komputerze instalowałeś AnyDeska).
- Jeśli instalowałeś program zdalny – wyłącz natychmiast komputer i odłącz internet. Nie próbuj odinstalowywać programu w trakcie sesji oszusta.
- Zachowaj dowody: numer dzwoniącego, screenshoty SMS, godzinę rozmowy. Przyda się przy zgłoszeniu na policji.
Czas na KROK 2 – Pierwsze 24 godziny
- Zgłoszenie na policji – osobiście, na komisariacie. Nie tylko 112. Zabierz wszystkie dowody, w tym wyciąg z konta z nieautoryzowanymi transakcjami.
- Zastrzeżenie PESEL w systemach BIK i KRD, jeśli przekazałeś dane tożsamości. Można to zrobić online: bezpiecznypesel.pl.
- Zmień hasła do wszystkich kont, które używały tego samego hasła co bankowość. Jeśli przy okazji oszust mógł zobaczyć inne aplikacje na ekranie – zmień też tam.
- Skanowanie komputera porządnym antywirusem. Sprawdź zainstalowane programy – odinstaluj wszystko, czego nie rozpoznajesz.
OSTATNI ETAP – Pierwsze 7 dni
- Monitoring konta i raportów BIK – sprawdzaj wyciąg codziennie przez tydzień. Nieautoryzowane transakcje mogą pojawiać się z opóźnieniem.
- Reklamacja w banku – złóż formalną reklamację z prośbą o zwrot środków. Zgodnie z dyrektywą PSD2 niektóre transakcje mogą zostać zwrócone, jeśli nie ma dowodu rażącego zaniedbania ze strony klienta.
- Jeśli powstały zobowiązania na twoje dane (np. kredyty) – kontakt z UODO i kancelarią prawną. Można dochodzić unieważnienia umów zawartych w wyniku oszustwa.
📋 Wskazówka: zachowaj dziennik wydarzeń – co, kiedy, z kim. Przy reklamacji w banku i sprawie sądowej każdy szczegół ma znaczenie.
Dlaczego firmy są szczególnie zagrożone oszustwami telefonicznymi
Do tej pory mówiliśmy o osobach prywatnych. Ale mam dla ciebie ważną wiadomość, jeśli prowadzisz firmę albo zarządzasz w niej IT: twoi pracownicy są atakowani tymi samymi metodami, tylko stawki są wyższe.
CERT Polska potwierdza: cyberprzestępcy coraz częściej celują w firmy, bo zwroty z ataku są nieproporcjonalnie większe. Z konta firmowego można jednorazowo wyprowadzić setki tysięcy złotych. Z konta prywatnego – kilka tysięcy.
Trzy najczęstsze warianty ataków na firmy
1. CEO Fraud + vishing Pracownik księgowości dostaje telefon: “Dzień dobry, dzwonię z banku korporacyjnego firmy. Pan prezes zlecił pilny przelew, prosił, żeby zająć się tym dyskretnie.” W tle czasem słychać deepfake głosu prawdziwego prezesa. Globalnie liczba takich ataków wzrosła w 2025 roku o 442% – Polska nie jest wyjątkiem.
2. Atak na helpdesk “Dzwonię z waszego oddziału w Krakowie, mam problem z dostępem do CRM, czy mógłby pan zresetować mi hasło?” Pracownik IT, chcąc pomóc koledze, otwiera furtkę dla atakującego, który właśnie dostał dostęp do całego systemu firmowego.
3. Atak na dział sprzedaży “Dzwonię z rzekomego dużego klienta, potrzebuję pilnie listy waszych klientów, żeby zweryfikować ofertę.” Wyłudzenie danych = naruszenie RODO = potencjalne kary do 4% obrotu rocznego.
Konsekwencje dla firmy są dotkliwsze
| Skutek | Osoba prywatna | Firma |
|---|---|---|
| Strata finansowa | tysiące zł | setki tysięcy / miliony zł |
| Dane osobowe | własne | klientów, pracowników (RODO) |
| Reputacja | osobista | rynkowa, utrata kontraktów |
| Inne | – | naruszenia DORA, NIS2, KSC 2.0 |
Dla małych i średnich firm udany atak vishingowy często oznacza realne ryzyko utraty płynności finansowej. Dla większych – kosztowne procesy sądowe, kary regulatora, utrata zaufania klientów.
📊 Według raportu CERT Polska 2024: najczęściej atakowanymi przez ransomware były firmy (87 przypadków na 147 rejestrowanych), nie osoby prywatne. Ransomware to często etap drugi – po początkowym dostępie zdobytym przez vishing albo phishing.
Jak chronimy biznesy klientów przed oszustwami i atakami socjotechnicznymi
W Serwis24 zajmujemy się tym od strony technicznej i procesowej. Nasze podejście opiera się na założeniu, że najsłabszym ogniwem nie jest infrastruktura, tylko nieprzeszkolony pracownik – co zresztą potwierdzają wszystkie raporty bezpieczeństwa za ostatnie lata.
Konkretnie robimy to w czterech wymiarach:
Audyt bezpieczeństwa firmy – mapowanie wektorów ataku. Sprawdzamy, którzy pracownicy mają dostęp do najbardziej wrażliwych systemów, jakie procedury istnieją (a często nie istnieją), gdzie są luki w komunikacji wewnętrznej, którymi może wejść socjotechnika. Audyt kończy się raportem z konkretnymi rekomendacjami.
Szkolenia security awareness – warsztaty dla pracowników plus realne symulacje. Wykonujemy kontrolowane ataki phishingowe i vishingowe na pracowników klienta (za zgodą zarządu, oczywiście), żeby zobaczyć, kto się łapie i na co. Statystyki przed i po szkoleniu są zwykle dramatyczne – typowo z 30–40% pracowników klikających w fałszywy link spadamy do 5–8% po dwóch turach szkoleń.
Procedury reagowania – pisemne instrukcje, co pracownik ma zrobić w pierwszych 60 sekundach po podejrzeniu ataku. Kogo informować, jak zabezpieczyć dane, jak udokumentować zdarzenie. Bez procedur każdy atak jest improwizacją, a w improwizacji się przegrywa.
Monitoring i ochrona techniczna – wdrożenie filtrowania połączeń, wieloetapowej autoryzacji (MFA), monitoringu podejrzanych operacji bankowych, EDR na stacjach roboczych. To warstwa, która ma zatrzymać atak, jeśli pracownik się złapie mimo szkolenia.
Prowadzisz firmę i chcesz, żeby twoi pracownicy nie dali się nabrać tak jak osoby na nagraniu wyżej?
Sprawdź naszą ofertę obsługi informatycznej →
Zadzwoń bezpośrednio i w 15 minut omówimy, na co konkretnie jest narażona twoja firma i co możesz z tym zrobić w pierwszej kolejności.
Najczęściej zadawane pytania
Czy bank kiedykolwiek dzwoni z prośbą o BLIK lub kod SMS?
Nie. Nigdy. Jeśli ktoś prosi o BLIK, kod SMS, hasło lub dane karty – jest to oszustwo, niezależnie od tego, jak przekonująco brzmi. To jedyna twarda reguła w tej grze.
Co zrobić, jeśli oszust już ma moje dane logowania?
Natychmiast zadzwoń na infolinię banku z innego telefonu, zastrzeż kartę i zablokuj konto, zmień hasła z innego urządzenia, zgłoś incydent na policji i CERT Polska. Pierwsze 30 minut są krytyczne – im szybciej działasz, tym większa szansa na odzyskanie środków.
Czy mogę odzyskać pieniądze stracone przez oszustwo telefoniczne?
Czasami tak – zależy od okoliczności, czasu zgłoszenia i banku. Złóż reklamację w banku z powołaniem na dyrektywę PSD2 i jednocześnie zgłoś sprawę policji. Jeśli zostaniesz zakwalifikowany jako ofiara oszustwa (a nie osoba dopuszczająca się rażącego zaniedbania), bank może być zobowiązany do zwrotu części lub całości środków.
Jak oszuści podszywają się pod numer banku?
Wykorzystują technikę zwaną spoofingiem telefonicznym – pozwala wysłać dowolny identyfikator dzwoniącego, który wyświetli się na ekranie odbiorcy. To dlatego “numer banku” na ekranie nic nie znaczy. Spoofing jest nielegalny, ale technicznie prosty do wykonania, dlatego oszuści masowo go używają.
Czy oszuści atakują też firmy?
Tak, i firmy są atrakcyjniejszym celem ze względu na większe sumy. Według globalnych danych liczba ataków vishingowych na firmy wzrosła w 2025 roku o 442%. Najczęstsze warianty to CEO fraud (oszust podszywa się pod prezesa), atak na księgową (“pilny przelew”), atak na helpdesk i wyłudzanie danych klientów.
Gdzie zgłosić próbę oszustwa telefonicznego?
Trzy miejsca:
- CERT Polska: incydent.cert.pl – najszybszy sposób, formularz online
- Policja: numer 112 lub osobiście na komisariacie (potrzebne, jeśli powstała szkoda finansowa)
- Twój bank: infolinia, żeby zgłosić, że ktoś się pod niego podszywa
Każde zgłoszenie zwiększa szansę, że ktoś inny się nie nabierze. CERT Polska wykorzystuje zgłoszenia do tworzenia wzorców blokujących – tylko w 2025 roku zablokowano dzięki nim 1,9 mln szkodliwych wiadomości.
Podsumowanie
Powtórzmy najważniejsze. Oszustwo na pracownika banku rozpoznasz po siedmiu sygnałach:
- Presja czasu i panika
- Numer wygląda jak oficjalny banku (spoofing)
- Prośba o kod SMS, BLIK lub hasło – NIGDY prawdziwy bank o to nie prosi
- Prośba o instalację programu zdalnego dostępu
- Polecenie “przeniesienia środków na konto techniczne”
- “Nie informuj nikogo o tej rozmowie”
- Znajomość niektórych twoich danych osobowych
Jeśli choć jeden z tych sygnałów występuje – rozłącz się i zadzwoń na infolinię banku z numeru z karty.
Najważniejsze, co możesz teraz zrobić: udostępnij ten artykuł rodzicom, dziadkom, mniej obeznanym znajomym. Oszuści celują przede wszystkim w osoby starsze – z raportu “Bezpieczeństwo Cyfrowe Polaków 2024” wynika, że osoby powyżej 55 roku życia są najbardziej narażoną grupą. Jeden link wysłany na WhatsAppie może uratować komuś dorobek życia.
A jeśli prowadzisz firmę i te schematy zaczynają cię niepokoić – odezwij się do nas. Sprawdź naszą ofertę obsługi informatycznej → albo zadzwoń. Pomożemy ci zbudować pierwszą linię obrony, zanim ktoś z twoich pracowników odbierze taki telefon.
Źródła statystyk: Raport CERT Polska 2024 (cert.pl), Bezpieczeństwo Cyfrowe Polaków 2024 (WithSecure/PMR), Raport CERT Polska za grudzień 2025, Globalne dane McAfee i raporty branżowe.
Artykuł ostatnio zaktualizowany: maj 2026.